Ailede ve Okulda Demokrasi Eğitimi
..        
Ülkemiz sosyal, siyasi, ekonomik ve eğitimsel açıdan büyük değişim ve gelişimlerin yaşandığı bir evreden geçmektedir. Eğitim-öğretim açısından geliştikçe diğer alanlarda da buna paralel gelişmeler olmaktadır.

Memleketimiz demokrasinin gelişimi açısından büyük tecrübelerden geçmiş olmasına rağmen istenen noktaya geldiğini söyleyemeyiz. Çok uzun zamandır devam eden demokratikleşme çabaları AB'ye uyum yasaları vb. vesilelerle geliştirilmeye çalışılmaktadır. Her ne kadar demokratikleşme hareketleri iki yüz yıldır devam etmekte ise de bir şekilde elle müdahalelere maruz kalmış ve kesintilere uğramıştır. Özellikle cumhuriyetin kuruluşundan sonra demokrasiye geçiş sürecinde, dinamik kurumlar milleti milletin yönetimi- ne bırakmamış, müdahalelerini sürdürmüş, bundan da devlet-millet herkes zarar görmüştür.

Oligarşik bir düzen oluşturulmuş, üst yapıda mutlu bir azınlık, aşağıda umutsuz bir ortadirek oluşmuştur. Mutsuz çoğunluk ne zaman kendine yakın bir kimseyi devletin başına kazara geçirme imkanı bulsa değişik ayak oyunları, dalavere ve darbelerle uzaklaştırılmış, halkın demokrasi talebi ötelenmiştir. Hatta % 50 oy alan iktidarlar bile demokrasi yolunda mesafe kat edememişler, hakim güçler tarafından girişimleri alabora edilmiştir.

Son dönemde Türkiye'de ve dünyada demokrasi talepleri iletişimin de gelişmesiyle iyice artmıştır.Arap ülkelerindeki halklar, Türkiye'deki demokratik gelişme- lerin arkasından ekonomik, sosyal ve siyasi gelişmeleri meydana getirmesinden dolayı ülkemizi hayranlıkla izlemektedirler.
Başbakanımız Recep Tayip Erdoğan'ın “One Minu- te” çıkışı İslam ülkelerinin senelerdir kırılmış olan onur- larına merhem olmuştur. Bu çıkış tarihi bir milat olduğu gibi “Arap Baharı” denilen isyan yanardağının patlama- sına sebep olduğu bile söylenebilir.

Demokrasinin olgunlaşması için belli bir sürece ihtiyaç vardır. Bu işlemin ailede başlaması ve okulda devam etmesi gerekir. Son dönemde demokratikleş- menin geniş toplum kesimlerine yayılması ve uygulanabilmesi için okullarda okul meclisleri oluşturulmuştur. Okullarda genel seçimlerde olduğu gibi öğrenciler propagandalar yapmakta, seçim sandıkları kurulmakta, okul öğrenci sınıf başkanı seçildiği gibi en yüksek oyu alan öğrenci okul öğrenci meclis başkanı olmaktadır. Çünkü demokrasi fikrinin yerleştirileceği yegane fidelik aile ve okuldur. Öğrencilerin evde, okulda ve çevrede iyi örnekler görmeye ihtiyacı vardır. Çocuklar evde anne ve babayı örnek alırken okulda öğretmenini alacaktır. Okuduğu hikaye ve masallardaki kahramanlardan da etkilenmektedirler. Çağımız iletişim çağı olunca tv ve internetin payı yadsınamaz. Çocuklar çizgi filmler dahil bu kolay tüketim malzemelerinden çabukça etkilenmektedirler.

Televizyon dizilerinin etkilerine gelince; yapılan bir araştırmada 3600 öğrencinin öğrenim gördüğü bir okulda 130 öğrenci kendini Polat Alemdar olarak kabul etmekte, racon keserek haraç toplamaktadır. Sözünü geçirebildiği arkadaşlarına posta koyarak zorla para toplamaktadır. Çünkü “hak güçlünündür” düşüncesi yerleşmeye başlamıştır. Diktatörce bir düşünce ve anlayış hakim olmaya başlamıştır. Eğer çocuk evinde demokratik bir ortam içinde büyümüş olsaydı böyle yapmayacaktı. Daha küçük yaştayken baba ve anne evde karar alırken çocuklarının görüşlerini alsa, onlara da danışsaydı herhalde bu şekilde olmazdı. Evde işler yapılırken işbölümü yapılmalı, çocuğa görevler verilmeli, vazife ve sorumluluk bilinci geliştirilmelidir.

Demokrasi eğitimi ve aile
Aile, yüz yüze ve içten ilişkilerin yani, birincil ilişkilerin en yoğun olduğu toplumsal gruplardandır. Çocuğun toplumsallaşma sürecinin ilk başladığı yer ailedir. Bu nedenle çocuğun davranışlarına yön vermek, kurallara uymasını sağlamak ve ona rehberlik etmek ailenin görevlerindendir. Ayrıca aile, geleceğin vatandaşlarının gelişimine yardım ederek kamusal anlamda önemli bir görevi daha da yerine getirmektedir. Eşit olarak değer vermenin görüldüğü, aile için konularda söz sahibi olmanın ve başkalarının düşüncelerine saygı göstermenin öğrenildiği ve hak kullanmanın beraberinde yükümlülükler de getirdiği- nin farkına varıldığı çocukluk deneyimleri, demokratik bir vatandaş olmak bakımından oldukça önemli öğrenme süreçleridir.

Çocuğun kişilik gelişimi de büyük ölçüde aile ortamında gerçekleşir. Çocuk, insan ilişkilerini düzenleyen anlaşma, uzlaşma, işbirliği ve dayanışma gibi bir çok demokratik kişilik özelliğini ilk olarak aile ortamında kazanmaya başlar. Demokratik yaşamın gelişmesinde önemli bir yere sahip olan aileyi, demokrasi eğitimi açısından önemli kılan sebepleri şöyle sıralayabiliriz:

1.Ailenin diğer eğitim kurumlarına göre bireye ilk ulaşan ve onu ilk eğitme fırsatını elinde bulunduran kurum olması,
2.Ailenin doğal bir çevresinin olması ve ayrıca resmî ilişkilerden çok duygusal ilişkilere dayanıyor olması,
3.Aile ilişkilerinin, yüz yüzelik ve içtenlik açısından çok güçlü olması,
4.Ailenin bireye çeşitli tutum ve davranışları kazandırmada birincil etkileşim sağlaması,
5.Ailenin sosyal etkileşimin ilk başladığı ve gelişerek devam ettiği bir çevre olması,
6.Ailenin eğitimin yaşam boyu devam eden bir kurum olması.
Tüm bu sebepler, demokratik bir toplum düzeni oluşturmada ve geliştirmede aile kurumundan etkin bir şekilde yararlanmayı zorunlu hale getirmektedir.

Demokrasi eğitimi ve okul
Bir yaşam biçimi olarak kabul edilen demokrasinin içerdiği değerlerin bireylere kazandırılmasında, aileden sonra gelen ikinci önemli toplumsal kurum ise okuldur.
Demokrasinin sahip olduğu değerlerin ve ilkelerin bireylere yalnızca bilgi düzeyinde kazandırılmasının yeterli olamayacağı gayet açıktır. Demokratik toplum yaşamı açısından önemli olan, demokratik değerlere ilişkin bilgilerin kazanılmasından çok, bilgilerin davranış olarak sergilenmesi önemlidir. Bu nedenle okuldaki bütün yapılanmanın demokratik ilkeler çerçevesinde gerçekleşmesi gerekmektedir.

Bilindiği gibi her siyasal sistem, varlığını korumak ve devamlılığını sağlayabilmek için kendi ilkelerini ve değerlerini topluma benimsetmeye çalışır. Bu noktada okul, bir eğitim kurumu olması yönüyle demokrasi anlayışının ilke ve değerlerinin öğrencilere kazandırıl- masında oldukça önemli bir yere sahiptir. Öğrencilere demokratik kişilik özelliklerini kazandırabilmek için öncelikle demokratik bir okul kültürünün oluşturul- ması gerekir. Demokratik bir okul kültürü oluşturmada okul yönetimine büyük görevler düşmekle birlikte, bireysel olarak her öğretmenin de bu konuda önemli rolleri vardır. Öğretmen, sınıf içi ve dışında sahip olduğu roller nedeniyle etkili bir demokrasi eğitiminin gerçekleştirilmesinde adeta bir lider konumundadır. Sınıf içerisinde öğretmenin, öğrencilerine öncelikle “birbirlerinin haklarına ve farklı düşüncelere saygılı olma” yönündeki kişilik özelliğini kazandırması gerekmektedir. Öğretmenin insan haklarına saygılı bir tutumla demokratik bir sınıf ortamı oluşturarak derslerini işlemesi ise öğrencilerin demokratik kişilik özelliği geliştirmelerinde önemli bir rol oynayacaktır.

Öğrencilere demokratik kişilik özelliklerinin kazandırabilmesi bakımından bir okulda yapılması gerekenleri şöyle sıralayabiliriz:
1.Okulda bulunan herkese, en geniş anlamda eşit fırsatlar sunulmalıdır.
2.Okulda görev yapan bütün herkesin işbirliği ve dayanışma içerisinde çalışması teşvik edilmelidir.
3.Karşılıklı saygı, hoşgörü ve açık görüşlülük teşvik edilmelidir.
4.Okulda demokratik bir ortam oluşturmaya yönelik uygulamaların arttırılması için gereli önlemler alınmalıdır.
5.Öğrencilerin okul içerisindeki uygulamalara katı- lımları sağlanmalıdır.
6.Derslere öğrencilerin aktif bir şekilde katılmala- rını sağlayacak öğretim stratejileri ve yöntemleri dengeli bir şekilde kullanılmalıdır.

Demokrasi, günümüz dünyasında gerek bir yönetim şekli olarak, gerekse bir yaşam biçimi olarak oldukça yaygın bir kavramdır. Türkiye'nin yönetim sisteminin merkezinde de günümüzde demokrasi bulunmaktadır. Ülkemiz, demokrasinin gelişmesi ve bir yaşam biçimi haline gelmesi adına her alanda çalışmalarına bugün de devam etmektedir.

Demokrasinin ve onun öngördüğü demokratik toplum düzeninin oluşturulmasında en temel görev hiç şüphesiz, eğitime düşmektedir. Çünkü bireylerin demokratik bir toplum yaşamının gerektirdiği kişilik özellikleri ile donanmış olarak yetişmeleri ancak, onlara verilecek etkili bir demokrasi eğitimiyle sağlanabilir. Bu açıdan eğitim sisteminin her yönüyle demokratik bir yapıya kavuşturulması oldukça önemlidir.
Bu Yazı 12038 Defa Okunmuştur.

Yazıya Yorum Yap
Adınız : 
Yorumunuz : 

Yazıya Yapılan Yorumlar