Çocuğun Okul Başarısında Ailenin Rolü
..        
Aile çocuğun hayat boyu gelişiminde etkili olduğu kadar ona ilk gelişim ve deneyim fırsatlarını hazırlaması açısından okul başarısında etkili olan önemli bir kurumdur. Aile içi ilişkilerin dengeli ve düzenli olması, çocuğun başarısını olumlu açıdan etkilemektedir. Sağlıklı aile ortamında çocuk, karşısında anlayışlı, kendine güven veren sorunla- rıyla yakından ilgilenen bir anne ve baba bulmaktadır. Bu tür ailelerde çocukla kurulan başarılı iletişim sayesinde onun çalışması desteklenmekte ve başarısızlığı anlayışla karşılanarak mantıklı çözüm- ler birlikte aranmaktadır.

Çocuğun eğitimi konusunda anne ve babanın oluşturduğu modelin yanı sıra, ona karşı geliştirdikleri tutumunda önemi büyük olmaktadır.
Anne ve babanın ilgileri ve çocuğun öğrenim yaşamı için sağlıklı bir model oluşturması, okul başarısını büyük ölçüde etkilemektedir. Örneğin, anne-babanın kitap okuyan kişiler olması, çocukta kitap okuma ilgisini geliştirir. Ders kitabı dışında, öykü, şiir, roman türünde kitap okuma, okul başarısını dolaylı olarak etkileyen önemli bir uğraştır.

Anne-babanın çocuklarının okuldaki başarı düzeyleri üzerindeki etkisi okula başlamadan daha önce oluşmaktadır. Çocukların eğitiminde, başarısı konusunda ana baba tutumları, anne-babanın desteği, beklentileri stres, aşırı beklentiler oluşturan olumsuz ev koşulları, anne-babanın eğitim düzeyi ve meslekleri gibi etmenlerin tümünün rolü vardır.

Ev ve Aile Ortamı:
Anne ve babanın çocuğa yaklaşım biçimi, uyguladığı disiplin tarzı çocuğun kişiliğini ve diğer bireysel özelliğini biçimlendirmektedir. Aynı zamanda bu tutumlar öğrencilerin okullardaki başarılarını etkilemektedir. Genel olarak ana baba tutumları üç grup halinde ele alınmakta ve araştırmalara göre tutumların öğrencilerin başarıları üzerindeki etkileri şu şekilde belirtilmektedir.

Demokratik ana baba: Bu tür ana babalar katı birtakım isteklerde bulunan, kontrol eden ana babalardır. Aynı zamanda tutarlıdırlar. Sevgilerini hissettirirler ve çocukla iletişim kurarlar, ama kuralların mantığını açıklarlar. ve eleştiri dinlerler. Bazen cezaya başvururlar. Ama daha çok çocuğun olumlu davranışlarını ödüllendirme eğilimindedir- ler. Bu tür ana babaların çocukları kendilerinden memnun, kendine güvenen saygıları yüksek çocuklardır.

Otoriter ana baba: Bu tür ana babalar çocuklarını kontrol ederler, ama onları dinlemezler, çocukları ile daha az ilgilenirler, bazen soğuk ve katı olurlar. Ceza ve emirleri oldukça sıktır. Bu tür ana babaların çocukları genellikle çekingen, mutsuz ve huzursuz- durlar. Başkalarına pek güvenmezler, sınıfta genel- likle düşük başarı gösterirler.

İzin verici ana baba: Bu tür ana babalar çocuktan pek bir şey istemezler, pek kural koymazlar, cezalandırmadan kaçınırlar. Genellikle tutarsız ve güvensizdirler. Onların çocukları da güvenmez ve mutsuz olma eğilimindedirler. Özellikle erkek çocukların sınıfta düşük başarı gösterdiği gözlenmektedir.

Başarı konusunda anne babanın tutumu ve desteği:
Başarıda anne ve babanın okulla ilgili tutumu da büyük önem taşımaktadır. Eğer aile, okula önem vermemiş, okula karşı olumsuz bir tutum takınmış ise, çocuk ailenin etkisinde kalarak başarısız olmaktadır. Yine çocuğun okul faaliyetlerine anne ve babanın ilgi göstermemesi, çocukların okulda başarısız olmasına neden olmaktadır.

Çalışmaları ailesi tarafından desteklenmeyen, başarısızlıktan dolayı eleştirilen çocuk kendini değersiz biri olarak görerek kendini küçümsemesine yol açmaktadır. Bu da çocuğun var olan yeteneklerini gizlemesine neden olmaktadır. Bu tür çocuklar kapasiteleri yeterli olmasına rağmen, bunu kullana- mayıp okuldaki başarılarını düşürmektedir. Buna karşılk çocuklarına destekleyici bir ortam sağlayan, başarılarıyla ilgilenen, gelecek çalışmaları için onları teşvik eden onlara sevgi ile yaklaşan ailelerin çocuklarında okul başarısının yüksek olduğu gözlenmektedir.

Anne ve baba, çocuğun bireysel kapasitesinin elverdiği oranda yapabileceğinin en iyisini yapmasını bekler. Burada önemli olan, çocuğun başarılarının saygı ile karşılanması, buna karşılık hazır ve yeterli olmadığı birtakım şeyleri başarıp, tamamlaması konusunda baskı yapılmamasıdır. Anne ve baba zorlanması halinde, çözüme yardımcı olmak ve onun kaygılarını paylaşmak üzere gerekli olan desteği göstermelidir.

Anne babanın aşırı baskısı: Anne babaların çocuklarına başarı konusunda kapasiteleri üzerinde baskı yapmaları çocuklar üzerinde olumsuz etki yapmaktadır.
Çocuk erişemeyeceğini düşündüğü yüksek başarıya ulaşmak için aşırı ve sürekli ebeveyn baskısı hissettiği zaman bu sabit baskı ile başa çıkamamak- tadır. Buda çocuğu yeni girişimleri için cesaretsiz kılmaktadır. Eleştirici ana baba tutumu karşısında çocukta içe kapanma, utangaçlık, ders konusunda yalan söyleme, eğilimi görülebilmekte, bunun yanı sıra psikomatik baş ağrıları, tırnak yeme ve yetersiz arkadaş ilişkilerine rastlanmaktadır.

Öte taraftan anne babaları tarafından aşırı korunan çocuklarda okul başarısızlıkları, gece işemeleri, içine kapanma, karın ağrısı sık sık soğuk algınlığına yakalanma, iştahsızlık görülmektedir. Ayrıca zihinsel kapasitesi, ilgi ve becerileri farklı olan bir başka çocukla karşılaştırmaya kalkışmak, örselenmeye neden olmaktadır. Anne ve babası tarafından sürekli arkadaşlarıyla kıyaslanan çocuk, kendisinin gerçekten yetersiz ve başarısız olduğunu düşünmektedir. Bu da zaman içerisinde çocuğun kendine olan güvenini, motivasyonu nu olumsuz yönde etkilemektedir.

Öğrencilerin okul başarılarının düşük olmasındaki faktörler:
Duygusal şoklar diyebileceğimiz bazı durumlar çocuğun ruhsal dengesini bozarak, okul başarısını engellemektedir. Örneğin; çocuğun bir yakınını kaybetmesi, aile üyelerinden birinin hastalanması, anne veya babasından uzun süre ayrı kalması, anne babanın ayrılması gibi.

Çocuğun yeteri kadar ilgi ve sevgi görmediği ailelerde aile içi geçimsizlik ve dengesizlikler, çocuğun başarısını olumsuz yönde etkilemektedir.
Çocuğun yeteneklerinin üzerinde başarı beklen- mesi okul başarısızlığına neden olmaktadır.

Ailenin çocuk ve gence karşı ilgisizliği de başarısızlığa yol açan etkenler arasındadır.
Anne ve babanın çok ve otoriter oluşları da başarısızlığa neden olmaktadır. Evde baskı yoluyla disiplin sağlanması, çocuğun veya gencin hiçbir başarısızlığının anlayışla karşılanmaması, çocuğun her fırsatta eleştirilmesi, cezalandırılması hatta dövülmesi başarısızlık sebepleri arasında yer almaktadır. Şunu da asla aklında çıkartma ve empati yap. Sen de onun yaşındayken onun gibiydin, hatta daha kötüydün. Varsay ki iyiydin. Herkes tıpa tıp yaratılmamıştır. Çocuğun ister iki hatta kırkayak olsun. O senden bir parçadır. Onu olduğu gibi kabul etmek ve kapasitesince geliştirmek anne ve babanın asli görevidir.

Araştırmalar öğrenci başarısı ile ailenin ekono- mik sosyal ve kültürel yapısı arasında çok büyük bir paralellik olduğunu ortaya çıkarmıştır. Anne ve babanın ilgisiz ve ya despot oluşu başarısızlığı getirir. Aile elinden geldiğince çocuğuna ilgi ve sevgi göstermeli, çocuğunun ruhi ve maddi ihtiyaçlarını karşılamalıdır. Gelişim çağlarına göre hem kitaplar hem de çocuğunun ruhunu okumalıdır.

Çocuğa önemli olduğunu hiçbir yeteneği olmasa bile canından bir parça olduğu hissini vererek değer vermeli, görüşlerine saygı duymalıdır. Çocuk aile desteğini yanında hissetmeli, anne ve babasının yanında tetim ve öksüz kalmamalıdır.

Sıkıntılı zamanlarında anne ve baba çocuğunu bağrına basmalı, dertlerine ortak olmalıdır.Netice olarak çocuğumuzu sevmeli onun gelişmesi, vatana, millete faydalı bir evlat olarak yetişmesi için elimizden gelen fedakarlığı göstermeliyiz.

Bu Yazı 6427 Defa Okunmuştur.

Yazıya Yorum Yap
Adınız : 
Yorumunuz : 

Yazıya Yapılan Yorumlar
  • aslı 13.03.2015 17:17:40
    baya iyi