Küresel Krizin Yaraları Sarılıyor
..        
Geçtiğimiz ayki yazıda global ekonomide temkinli iyimserliğin arttığını ve reel ekomomiler- deki toparlanmanın zaman alacağını bu arada Türkiye'de de toparlanmanın yavaş gerçekleşeceği ni söylemiştik. İkinci çeyrek büyüme rakamları yukarıda söylediklerimizi teyid eder nitelikte gelişmeler ortaya koyuyor. TÜİK tarafından açıklanan verilere göre GSYH tahminlerin altında yüzde 7 oranında küçülme gerçekleştirdi. 2009'un ilk yarısında ekonomideki daralma geçen yılın ilk yarısına göre % 10,6'ya ulaşmış görünüyor. Bu rakam krizin hala şiddetini devam ettirdiğini, ancak 1. çeyrek rakamı olan % 13,8 küçülmeye göre ekonomide az da olsa bir canlanmanın başladığını söyleyebiliriz. Belli baslı gelişmekte olan ülkelerde büyüme belirtileri görülmeye başlanırken, Türkiye ekonomisi Orta ve Doğu Avrupa, Rusya, birkaç Baltık ülkesi, Meksika ile birlikte hala en sert düşüşü yasayan ülkelerden birisi durumunda.
Beklentiler yılın 3. ve 4. çeyrekte ekonomideki küçülmenin hızının yavaşlayacağı ve yılın son çeyreğinde sınırlı da olsa tekrar pozitife döneceği yönünde. Açıklanan veriler son aylarda sanayi üretimindeki daralma hızının yavaşladığına ve tüketici güveninin bir miktar toparlandığına işaret ediyor. Ekonomide belirgin toparlanma işaretlerinin görülmesi ise büyük ölçüde global ekonominin seyrine bağlı olacaktır. Yılın üçüncü çeyreğinde GSYİH'nin % 3 civarında küçüleceği, yılın son çeyreğinde ise büyümenin % 1'e ulaşabileceği tahmin ediliyor. Buna göre 2009'un tamamında ise ekonomideki daralmanın yaklaşık % 5,7 civarında gerçekleşmesi bekleniyor.
2009'un ilk çeyreğindeki % -13,8'lik sert daralma sonrasında uygulanan KDV indirimleri- inin de etkisiyle kısmi bir toparlanma gösteren özel sektör tüketim harcamaları ekonomideki daralmanın beklentilerin altında kalmasında etkili olan en önemli faktör oldu. Daha açık ifadeyle KDV ve ÖTV indirimleri piyasalara can suyu oldu. Sektörel olarak değerlendirildiğinde ise imalat sanayinin yıllık % 8,7 daralması büyüme oranını en olumsuz etkileyen faktörlerden biri oldu. Zayıf talep koşulları ile birlikte toptan ve perakende ticaretin de yıllık %15 daralması büyümeyi olumsuz etkiledi. 2008 yılı basından itibaren gerileyen inşaat sektörü yılın ikinci ceyreginde de bu eğilimini artırarak devam ettirdi ve yıllık % 21 daraldı. GSYİH verilerinin beklentilerin altında bir düşüş kaydetmesinin ardındaki en önemli etkenlerden biri tarım sektörünün beklentilerin üzerinde % 6,6 oranında bir büyüme kaydetmesi oldu.
Küresel krizin etkisinin hafiflemesi ve bazı sektörlere sağlanan KDV ve ÖTV indirimlerinin katkısıyla işsizlik rakamlarında olumlu gelişmeler yaşanıyor. Ağustos ayında işsizlik maaşı alanların sayısı 13 bin kişi azalırken, işsizlik oranı Haziran döneminde % 13 gerçekleşti. İşsizlik bir yıllık dönemde 3.6 puan artarken, Mayıs döneminde gerçekleşen yüzde 13.6 seviyesinin 0.6 puan altında gerçekleşti.
Öte yandan ekonomi ilgili karışık veriler de gelmeye devam ediyor. İmalat sanayiinde kapasite kullanım oranı, geçen yılın aynı ayına göre 6,5 puan, bir önceki aya göre de 2,6 puan azalarak 69,7 seviyesinde gerçekleşti. Kapasite kullanım oranı, geçen yılın aynı ayına göre 6,5 puan azalmış oldu.
Kriz nedeniyle temmuz ayında 2008 yılının aynı ayına kıyasla yüzde 9,2 oranında azalan sanayi üretimi ile ağustos ayında % 69,7 gerçekle- şen kapasite kullanım oranlarının artırılması için iç pazardaki talep yetersizliğine şiddetle odaklan- mak gerekiyor.
Zira talep yetersizliği işyerlerinin tam kapasite ile çalışmamasının en önemli nedeni olarak gösteriliyor. Bu nedenle GSYİH'yı belirleyen sektörlerde, ÖTV ve KDV indirimlerine devam edilmesine büyük ihtiyaç var.
Dış pazarlarda ihracat noktasında sıkıntılar devam ettiği için eylül sonunda bitecek indirim- lerin sürdürülmesi iç piyasası harekete geçirme yönünde büyük işlev görmeye devam edecektir. Ekonomik daralmanın önüne geçmek için MB faiz oranlarını hızla indirirken, kredi faiz oranlarını düşürmemekte ısrar eden özel sektör bankacılı- ğında kredi-mevduat faiz oranları arasındaki uçurumun dengelenmesi için ciddi şekilde reforma gidilmesi gerekiyor.

Bu Yazı 2145 Defa Okunmuştur.

Yazıya Yorum Yap
Adınız : 
Yorumunuz : 

Yazıya Yapılan Yorumlar