Mevlana’dan Ekonomik Hayata Dair Tavsiyeler
..        

<p>800 y&#305;l evvelinden &ccedil;a&#287;&#305;m&#305;z insan&#305;na seslenen Hz. Mevlana, modern zamanlar&#305;n bireysel ve toplumsal sorunlar&#305;na Mesnevisin- den verdi&#287;i &ouml;rneklerle &ccedil;&ouml;z&uuml;m sunuyor. &#304;nsano&#287;lunda &#351;u d&ouml;rt k&ouml;t&uuml; huyun temizlenme- siyle ilgili verdi&#287;i muhte&#351;em &ouml;rnekte &#351;&ouml;yle der Mevlana:</p>
<p>&quot;&#350;u beden d&ouml;rt huyun dura&#287;&#305; olmu&#351;tur; onlar&#305;n adlar&#305;, fitneler arayan, d&uuml;zenler kuran d&ouml;rt ku&#351;tur. Halk&#305;n &ouml;l&uuml;ms&uuml;z dirili&#287;e kavu&#351;ma- s&#305;n&#305; istiyorsan, bu &#351;om, k&ouml;t&uuml; d&ouml;rt ku&#351;un kes ba&#351;lar&#305;n&#305;.</p>
<p>O yol kesen manev&icirc; d&ouml;rt ku&#351;, halk&#305;n g&ouml;nl&uuml;n&uuml; yurt edinmi&#351;tir. &#350;u diri d&ouml;rt ku&#351;un ba&#351;lar&#305;n&#305; kes de dirili&#287;i ge&ccedil;ici olan &#351;u halk&#305; &ouml;l&uuml;ms&uuml;zl&uuml;&#287;e kavu&#351;tur. bu d&ouml;rt ku&#351; &quot;Kaz&quot;d&#305;r, &quot;Tavus&quot;tur, &quot;Kuzgun&quot;dur, &quot;Horoz&quot;dur; bu d&ouml;rd&uuml;n&uuml;n insanlardaki &ouml;rne&#287;i de d&ouml;rt huydur. &quot;Kaz&quot; h&#305;rst&#305;r &quot;Horoz&quot; &#351;ehvet. mevki &quot;Tavus&quot;a benzer; &quot;Kuzgun&quot;sa dile&#287;e&quot;.</p>
<p>Hz. Mevlana Mesnevinin ba&#351;ka bir yerinde a&#351;&#305;r&#305; h&#305;rs ve tamahla ilgili &#351;u &ccedil;arp&#305;c&#305; tespiti yapar.<br />
Ne kadar zengin olsan,<br />
Ancak yiyebilece&#287;in kadar yersin.<br />
Denize testiyi dald&#305;rsan, Alabilece&#287;i kadar su al&#305;r, gerisi kal&#305;r.<br />
&#304;nsanlar&#305;n r&#305;zk&#305;n&#305; helal yollardan kazanma- s&#305; ve ki&#351;ilerin haram yollardan elde etti&#287;i kazanc&#305;n gelecekte nas&#305;l bir bireysel ve toplumsal sorun olarak geri d&ouml;nd&uuml;&#287;&uuml;n&uuml; &#351;u beyitler muazzam &#351;ekilde &ouml;zetliyor.<br />
&#304;nsandaki n&ucirc;ru, kemali art&#305;ran &#351;ey hel&acirc;l kazan&ccedil; ile elde edilen lokmad&#305;r.<br />
Haram lokma ise kandilimize konulunca kandili s&ouml;nd&uuml;ren ya&#287;a benzer. Sen onun ad&#305;na ya&#287; bile deme su de, &ccedil;&uuml;nk&uuml; g&ouml;nl&uuml;m&uuml;zdeki kandilimizi n&ucirc;rumuzu s&ouml;nd&uuml;r&uuml;yor.</p>
<p>Bilgi, a&#351;k, muhabbet, merhamet, hel&acirc;l lokmadan do&#287;ar, meydan gelir.</p>
<p>Yedi&#287;in bir lokmadan hased, hile do&#287;arsa, bilgisizlik, gaflet meydana gelirse sen o yedi&#287;in lokman&#305;n haram lokma oldu&#287;unu bil. Hi&ccedil; bu&#287;day ekenin arpa bi&ccedil;ti&#287;ini g&ouml;rd&uuml;n m&uuml;? Hi&ccedil; at&#305;n e&#351;ek yavrusu do&#287;urdu&#287;u g&ouml;r&uuml;lm&uuml;&#351; m&uuml;d&uuml;r?</p>
<p>Yedi&#287;imiz i&ccedil;ti&#287;imiz &#351;eyler aynen tohum gibidir. D&uuml;&#351;&uuml;ncelerimiz de ondan meydana gelir. A&#287;z&#305;m&#305;za ald&#305;&#287;&#305;m&#305;z hel&acirc;l lokmadan Allah'a hizmet ve &ouml;teki &acirc;leme gitme arzusu do&#287;ar.</p>
<p>Haram lokmadan ise kin, hased, gaflet, bilgisizlik, hile ve cahillik do&#287;ar.</p>
<p>Mevlana g&uuml;n&uuml;m&uuml;z t&uuml;ketim ahlak&#305;n&#305;n meydana getirdi&#287;i sorunlara beyitlerinde &#351;&ouml;yle ne&#351;ter vuruyor. &Ouml;n&uuml;mde kendi ayran tas&#305;m oldu mu Allah'a yemin ederim ki kimsenin bal&#305;n&#305; d&uuml;&#351;&uuml;nmem. Yoksullukla &ouml;l&uuml;m kula&#287;&#305;ma s&uuml;rt&uuml;nse bile hi&ccedil;bir zaman &ouml;zg&uuml;rl&uuml;- &#287;&uuml; k&ouml;leli&#287;e de&#287;i&#351;mem. Bu d&uuml;ny&acirc; zindand&#305;r; biz de d&uuml;nyadaki mahpuslar&#305;z; del zindan&#305; da kurtar kendini. Nedir d&uuml;nya? Allah'dan gafil olmak; kuma&#351;, para, &ouml;l&ccedil;&uuml;, tart&#305;, kad&#305;n d&uuml;nya de&#287;ildir. Mal&#305;, din i&ccedil;in, Allah i&ccedil;in y&uuml;klenirsen, Peygamber buna, ne de g&uuml;zel mal dedi. Deniz gibi mal kazan fakat sen &uuml;zerinde gemi ol. Her&#351;ey &quot;Kader&quot; ile takdir edilmi&#351;tir. K&#305;smetine raz&#305; ol ki rahat edesin. Yine Mevlana hazretle- rinin &ccedil;al&#305;&#351;may&#305; te&#351;vik etmesine ili&#351;kin &ouml;&#287;&uuml;tleri kulak verelim.</p>
<p>&#304;nsan&#305;n elde etti&#287;i &#351;ey, k&acirc;rsa &ccedil;al&#305;&#351;&#305;p &ccedil;abalamas&#305;ndan ileri gelmi&#351;tir, zararsa &ccedil;al&#305;&#351;mamas&#305;ndan... Halbuki takdir hakt&#305;r; ama, kulun &ccedil;al&#305;&#351;mas&#305; da hak! Kendine gel de koca &#351;eytan gibi k&ouml;r olma! Bal &#351;erbetini sen i&ccedil;iyorsun da s&#305;tma ba&#351;kas&#305;n&#305; m&#305; tutuyor? G&uuml;nd&uuml;z sen &ccedil;al&#305;&#351;&#305;yorsun da &uuml;cretini ak&#351;am ba&#351;kas&#305; m&#305; al&#305;yor? Hangi i&#351;te &ccedil;al&#305;&#351;t&#305;n da faydas&#305;n&#305;, zarar&#305;n&#305; g&ouml;rmedin? Ne ektin de sonunda onu bi&ccedil;medin? Arpa ektin mi arpadan ba&#351;ka bir &#351;ey bitmez. Borcu sen ald&#305;n. Bor&ccedil; veren, senden ba&#351;ka kimden rehin ister ki? </p>
<p>A ak&#305;ll&#305;lar, sanatlar elde etmeye bak&#305;n, bunun i&ccedil;in yard&#305;mlas&#305;n; ama her sanat&#305;, ehli olan temiz, b&uuml;y&uuml;k bir ki&#351;iden &ouml;&#287;renin. A karde&#351;im, inciyi sedefin i&ccedil;inde ara; h&uuml;neri sanat ehlinden iste. Adam deri tabaklarken kirli bir h&#305;rka giyse, bu h&#305;rka, kendisi zenginse, zenginli&#287;ini, uluysa ululu&#287;unu azaltmaz ki onun. E&#287;er tevekk&uuml;l edeceksen, &ccedil;al&#305;&#351;arak u&#287;ra&#351;arak tevekk&uuml;l et. Ekinini ek ondan sonra Allah&rsquo;a tevekk&uuml;l et.</p>
<p>Halk&#305;n senin s&ouml;z&uuml;nle i&#351; yapmas&#305;n&#305; istersen, &ouml;nce kendi s&ouml;z&uuml;nle i&#351; yap.</p>
<p>Bal&#305;k&ccedil;&#305;n&#305;n oltas&#305;na takt&#305;&#287;&#305; et par&ccedil;as&#305;, bal&#305;klara bir ikram, bir c&ouml;mertlik de&#287;ildir.</p>
<p>&#304;nsan&#305;n elindeki mal ve servet &uuml;zerinden zekat ve sadaka vermenin &ouml;nemine Hz. Mevlana Mesnevi&rsquo;de &#351;&ouml;yle i&#351;aret ediyor. Mal, sadaka vermekle eksilmez; hay&#305;rlarda bulunmak mal&#305; kaybolmaktan, z&acirc;yi olmaktan korur.</p>
<p>Alt&#305;n, zek&acirc;t vermekle eksilmez; artar. Namaz da insan&#305; k&ouml;t&uuml;l&uuml;kten, fenal&#305;ktan, &ccedil;irkin ve i&#287;ren&ccedil; hareketlerden korur, kurtar&#305;r.</p>
<p>Verdi&#287;in zek&acirc;t, kasana ve kesene bek&ccedil;ilik yapar, onu korur. K&#305;ld&#305;&#287;&#305;n namaz da sana &ccedil;obanl&#305;k eder; seni k&ouml;t&uuml;l&uuml;klerden kurtar&#305;r.<br />
Namaz, oru&ccedil;, hac ve Allah yolunda sava&#351; hep insan&#305;n ezeldeki elest s&ouml;zle&#351;mesinin &#351;&acirc;hidleridir. Zek&acirc;t vermek, dostlara arma&#287;an- lar sunmak, hasedden uzakla&#351;mak, insan&#305;n g&ouml;nl&uuml;ndeki ezel s&#305;rr&#305;na &#351;&acirc;hidlik etmektedir. Misafir a&#287;&#305;rlamak, insanlara ihs&acirc;nda bulun- mak: &ldquo;Biz de sizin gibi m&uuml;sl&uuml;man&#305;z, Allah&quot;a verdi&#287;imiz s&ouml;zde duruyoruz, sizin gibi i&ccedil; temizli&#287;imizi belirtiyoruz.&rdquo; Demektir.</p>
<p>Hediyeler ve arma&#287;anlar kime veriliyor ve sunuluyorsa ona: &ldquo;Ben de seninleyim, seni seviyorum.&rdquo; diye &#351;&acirc;hidlikten ibarettir. </p>
<p>Bir kimse mal ile yahut ba&#351;ka t&uuml;rl&uuml; bir vas&#305;ta ile hayra &ccedil;al&#305;&#351;&#305;rsa, o &ccedil;al&#305;&#351;ma: &ldquo;&#304;&ccedil;imde, g&ouml;nl&uuml;mde c&ouml;mertlik ve iyilikseverlik cevheri vard&#305;r.&rdquo; demektir.</p>
<p>Benim i&ccedil;imde, takv&acirc; ile c&ouml;mertlikten ib&acirc;ret bir cevherim vard&#305;r ki, zek&acirc;t ve orucun ikisi de ona &#351;&acirc;hiddir. Oru&ccedil; der ki: &ldquo;Allah&#305;m, bu ki&#351;i helal lokmay&#305; bile senin emrine uyarak yemedi. Susuzken su i&ccedil;medi, nas&#305;l olur da harama el atar?&rdquo; <br />
Zek&acirc;t der ki: &ldquo;Bu ki&#351;i &ccedil;ok sevdi&#287;i mal&#305;ndan ayr&#305;ld&#305; ve onu yoksula verdi, bu adam nas&#305;l olur da h&#305;rs&#305;zl&#305;k yapar?&rdquo;</p>
<p>C&ouml;mertlikte ve yard&#305;m etmede akarsu gibi ol<br />
&#350;efkat ve merhamette g&uuml;ne&#351; gibi ol<br />
Ba&#351;kalar&#305;n&#305;n kusurunu &ouml;rtmede gece gibi ol<br />
Hiddet ve asabiyette &ouml;l&uuml; gibi ol<br />
Tevazu ve al&ccedil;akg&ouml;n&uuml;ll&uuml;l&uuml;kte toprak gibi ol<br />
Ho&#351;g&ouml;r&uuml;l&uuml;kte deniz gibi ol<br />
Ya oldu&#287;un gibi g&ouml;r&uuml;n ya g&ouml;r&uuml;nd&uuml;&#287;&uuml;n gibi ol </p>

Bu Yazı 3892 Defa Okunmuştur.

Yazıya Yorum Yap
Adınız : 
Yorumunuz : 

Yazıya Yapılan Yorumlar