Kapak
Osmanlı'da Merak Edilen Bir Şahsiyet: Gündüz BEY
06.01.2016        

Osmanlı da merak edilen bir şahsiyet;

OSMAN GAZİ’NİN AĞABEYİ GÜNDÜZ BEY (GÜNDÜZ ALP)

 

Hasan EFE

                     

 

Soy/Nesep: Oğuzların Bozok kolunun Kayı Boyu

Babası: Ertuğrul Gazi

Annesi: Halime Hatun

Dedesi: Gündüz Alp (Süleyman Şah)

Ninesi: Hayme Ana

Kardeşleri: Saru Batu Savcı Bey, Osman Gazi

Eşi: ?

Çocukları: Aydoğdu, Aktimur

Doğum Yeri:  ?

Doğum Tarihi: 13. Asrın ortaları

Ölüm Tarihi: 14. Asrın ilk çeyreği

Mezarı/Türbesi: Domaniç? , İznik?

 

 

Gündüz Bey (Gündüz Alp), Osmanlı Cihan Devleti’nin kurucusu Osman Gazi’nin ağabeyidir. Sert mizaçlı bir yapıya sahip olan Gündüz Bey, şahin duruşu nedeniyle subaşı (komutan) görevlerinde bulundu.  Aynı zamanda Osman Gazi’nin yanında bir danışman olarak birlikte hareket etti ve onunla birlikte yerel tekfurlara (Bizans’a) karşı bütün gaza hareketlerine katıldı. İlk Osmanlı kaynaklarının ifadesiyle “bahadır bir kimse idi, yoldaşlığa yarar erdi.”

Osmanlı Devleti’nin kuruluşunda büyük hizmetleri geçti. Birincil Osmanlı kayıtlarında Osman Gazi’nin “yoldaşları” olarak Saltuk Alp, Aykut Alp, Turgut Alp, Hasan Alp ile birlikte kardeşi Gündüz Alp’in de ismi yer aldı. Onlar 13. asır Anadolu’sunda ideal profesyonel savaşçı süvarilerdi. Hem nefisleriyle hem de düşmanla mücahede eden dervişlerdi.

Gündüz Bey’in Aydoğdu ve Aktimur (Akbaş) isminde iki oğlu vardı. Aydoğdu 1302 tarihinde Koyunhisar Savaşı’nda şehit düştü. Mezarı Koyunhisar beldesindedir. Söğüt’teki kabri makamdır. Aktimur ise on yıl süreyle Bursa’nın fethedilmesine kadar mücadelelerde yer aldı. Kandıra ilçesi kendisine tımar olarak verildi. Mezarının Bursa’da Osman Gazi’nin türbesi içindeki isimsiz mezarlardan birisi olabileceği tahmin edilmektedir. Söğüt’teki kabri makamdır.

Gündüz Bey Kronolojisi:

-1260-1280 tarihleri arasında; bir gün Osman Bey kardeşi Gündüz Alp ile komşusu ve dostu olan İnönü beyinin evinde iken Eskişehir beyi müttefiki Mihal Köse ile birden bire çıkageldi. Bunlar ellerinde silah, Osman’ın kendilerine teslim edilmesini istiyorlardı. İnönü beyi, konukseverliğinin bu şekilde bozulmasını istemedi ve bu isteği reddetti. Bu sırada, Osman beyle Gündüz Alp de atılarak Eskişehir beyini kaçırdılar, Mihal Köse’yi de tutsak ettiler.

- Ermenibeli Muharebesi’nde (1284), Kulacahisar’ın fethinde (1285) ve Domaniç İkizce Muharebesi’nde (1287) yer aldı.

- Osman Gazi, Karacahisar’ı fethederken  yardım için Gündüz Alp’i yanında iki alple beraber II.Aleaddin’e gönderdi .  Karacahisar’ın fethinde (1288) yer aldı. Karacahisar’ın subaşılığı (komutanlığı)  Gündüz Alp’e verildi. Karacahisar’a kadı tayini ile ilgili istişarede alp-gazilerin, Şeyh Edebali ve fakihlerin arasında Gündüz Bey’de bulunmaktaydı.

- 1291 tarihinde bir istişarede yetkin bir devlet başkanı gibi davranarak Eskişehir’i yağma etmek isteyen Gündüz Bey’e Osman Gazi izin vermedi. Osman Bey bu davranışın kendi malını yağma etmekle eş değerde olduğunu ifade etti.

- 1299 tarihinde Osman Gazi kardeşi Gündüz beyle istişare etti ve Sorkun, Göynük ve Tarakçı Yenicesi’nin fethine karar verdi. Bu seferde Köse Mihal rehberlik yaptı.

- 1299 tarihinde Yarhisar, Bilecik ve İnegöl’ün fethinde yer aldı.

- 1301 tarihinde Köprühisar, Yenişehir ve Yundhisar’ın fethinde yer aldı. Osman Gazi Yenişehir’i merkez yapıp fethedilen yerleri oğulları ve kumandanları arasında paylaştırdı ve Gündüz Bey’e beş idari merkezden birisi olan Eskişehir eyaletini / Karacahisar Sancağını (subaşı olarak) verdi.

-Vefatı/şehadeti:  Gündüz Bey’in kaç tarihinde nasıl ve nerede vefat ettiği tam olarak bilinmemektedir. Genel olarak Osmanlı birincil kaynaklarda 1302 tarihinden sonra ismi geçmemektedir. Müneccimbaşı Camiü’d-Düvel-Sahaifü’l-Ahbar Fi Vekayi’ü-l-Asar” isimli eserinde ve G. Mustafa Ali Efendi,  Künhü’l-Ahbar isimli eserinde Gündüz Bey’in 1287 yılında İkizce Savaşı’nda Domaniç’te şehit olduğunu,  Neşri, Aşıkpaşazade, Sadettin Paşa, Oruç Bey, Lütfi Paşa ve Kemalpaşazade ise oğlu Aydoğdu ile birlikte1302 yılında Koyunhisar Savaşı’nda şehit olduğunu yazarlar. Söğüt’teki kabri makam mezarıdır. (Sicill-i Osmani’de 1329 tarihinde vefat ettiği, Akyazı bölgesinin kalan kısmını fethettiği ve Gebze valisi olduğu yazılıdır. Oruç Bey tarihinde ise Orhan Gazi’nin Göynük ve Mudurnu’nun 1331 tarihinde fethini bahsettikten sonra “..ve Kocaili’ni emmisi oğlu Gündüz’e verdi.” kaydı düşülmüştür.)

 

Osmanlı Birincil Kaynaklarda Gündüz Bey İle İlgili Pasajlar:

- Anonim Tevarih-i Al-i Osman:   “… Ertuğrul’un üç oğlı var idi. Birinün adı Savcı ve birinün adı Gündüz ve birinün adı Osman idi…”

- Tevarih-i Al-i Osman/ Oruç Bey:  “…Osman Gazi aldığı vilayetleri bahş eyledi. Karacahisar sancağın kim ana İnönü dirler, oğlu Orhan’a virdi. Subaşılığı kardeşi Alp Gündüz’e virdi…”

- Camiü’d-Düvel / Sahaif-ul Ahbar fi Vekayı-ül-Asar/ Müneccimbaşı:  “….Osman Bey (1289 yılında) Karacahisar kalesine varıp kaleyi muhasara etti. Osman Bey, bundan evvelki savaşta galip geldiği için, kafirler ondan çekinip büyük bir korkuya kapıldılar. Onu buralardan uzaklaştırmak için hazırlıklar yapmaya giriştiler. Bunun üzerine Osman Bey, kardeşinin oğlu Aktimur’la birlikte adamlarının ileri gelenlerinden Gündüz Alp ve Aykut Alp’ı Selçuklu Sultanı Gıyaseddin İbni Mesud İbni İzzettin İbni Keykavus’a gönderip ona kafirlerin hazırlıklarını ve uc’da oturan Müslümanları bu diyardan atmaya çalıştıklarını haber vererek yardımını istedi. Gıyaseddin, Osman Gazi’ye mühimmat ve silah göndererek yardım etti….”

- Kitab-ı Cihan-Nüma / Neşri: “…Rivayet iderler ki, çün Osman Gazi Karacahisar’ı feth idüb Eskişehir’e malik oldı. Karındaşı Gündüz’e eytti: “Ne tedbir idelüm, ne vechle küffara huruc eyleyelüm?  Böyle abes turmaktan ne faide”didi. Gündüz eytti: “İmdi dairemüzde olan nevahi-i vilayeti uralım” didi. Osman Gazi eytti: “Bu rey savab değildür. Zira Karacahisar, çevre vilayetiyle birlikte mamurdur. Şimdi ilini urıcak, şehir harab olub, şehrin şenliği iliyle olur. Kendü elimüzle kendü şehrimüzi yıkmak reva değildir. Belki savab oldur ki, çevre komşularımuzla müdara idevüz. Nitekim Bilecük tekvuriyle iderüz…”

- Künhü’l-Ahbar/ G.Mustafa Ali: “…… fela cerem cemm-i gafir ve güruhi mekruh ve cem-i kesir Tomalic derbendi dameninde Ekizce dimekle meşhur mahalde ehl-i İslama mukabil oldular. Sarf-ı makdur idüb, sabahdan ahşama dek ceng-ü cidale koyuldı. İki tarafdan revan olan kanlar res-i cebelde cari bir nehr-i firavana döndi. Tarfeynden külli nüfus varta-i helak-ü tebahda mahsus olub, “Katlana fi’l-cenneti ve katlahum fi’n-nar” mefhumı zuhura geldi. Ayan-ı mücahidinden Osman Han’ın birader-i kihteri Gündüz Alp ol gazada şehid oldı….”

 

 


Bu Yazı 2038 Defa Okunmuştur.

Yazıya Yorum Yap
Adınız : 
Yorumunuz : 

Yazıya Yapılan Yorumlar