UZAY GİYSİSİ NASIL OLMALIDIR???
..        
Bu sayımızda insanın Dünya'nın dışında yaşayabilmesi için giymesi gerektiği elbisede hangi ayrıntıları düşünmesi gerektiği inceleyeceği.
Öncelikle Eğer uzayda çalışırken giysiniz yoksa 15 saniyede bilinçsiz hale gelirsiniz (oksijen) Kan ve tüm vücut sıvısı kaynar ve sonra donar. Deriniz, kalbiniz ve tüm diğer organlarınız kaynayan sıvılardan dolayı genişler Korkunç bir sıcaklık değişimi ile yüz yüzesiniz. Güneşli bir yerde 120C, gölgede ise -100C. Çeşitli radyasyonla (kozmik ışın ve güneşten kaynaklanan yüklü parçacıklar) yüz yüzesiniz. Yüksek hızla hareket eden toz parçacıkları size çarpacak Elbiseniz gerilme kuvvetine dayanıklı olması gerekiyor. Çünkü bu elbiselerin içinde gerekli tam hava basıncını sağlamak için gaz vardır. Bir diğer özelliği düşük sıcaklıklara duyarlı olmaması gerekiyor. Çünkü ısısal salınım dolayısıyla uzay soğuktur. Kolay kırılabilir, yırtılabilir olmaması gerekir. Doğal olarak özel bir materyalden yapılması beklenir.
En zor sorun, soğuktan korunmaktır. Daha doğrusu ışınım yoluyla ısı kaybını belirli sınırlar içinde tutmak gerekir.
Bunun için giysinin olası ölçüde parlak cilalanması gerekir. Bunun da en iyi yolu giysiyi metalden yapmaktır. Bunun en iyi çözüm olmasına karşın giysinin elastik olması da istenir. O nedenle elastik bir materyalden yapılır ve parlak beyaza boyanır. Hem içerideki yüksek basınca dayanacak hem de esnek olacak, tek çözüm var; metal gibi katı bir materyal.
Bu tehlikelerden korunmak için uzay giysisi, basınçlı bir atmosfere sahip olmalı, oksijen sağlamalı. Sizden çıkan
karbondioksiti yok etmeli, sıcaklık açısından size bir konfor sağlamalı, göktaşlarından sizi korumalı, belirli bir limite kadar radyasyondan korumalı , temiz iyi bir görüş sağlamalı, giysi içinde kolayca hareket etmenizi, ana araçtaki komutan ile iletişim kurmayı, uzay aracının dışında kolayca çalışmanızı sağlamalı
Uzay giysisi normal hava kullanmaz çünkü düşük basınçta akciğer ve kanda düşük oksijen yoğunluğuna neden olur. Yüksek dağlara çıkarken bu belirtiler gözlenir. O nedenle solumak için sadece oksijen verilir. Ya uzay aracından bir hortumla veya yaşam desteği sağlayan bir sırt çantasıyla. Uzay mekiği ve uzay istasyonunda ise tam bizim soluduğumuz hava verilir. Uzay yürüyüşüne çıkmadan önce saf oksijen soluyan astronotlar vurgun yemekten kurtulur.
Nefes aldığımızda karbon dioksit çıkarırız. Giysinin içinde karbon dioksit
yoğunluğu öldürücü seviyeye çıkar. Uzay giysisi atmosferindeki fazla karbon dioksit dışarı atılmalıdır.Bunun için Lityum hidroksit kutusu kullanılır. Bu kutu ya uzay aracının içinde ya da sırt çantasında bulunur. Büyük sıcaklık değişimlerinden korunmak için...Astronot yorucu işler yaptığında ısı üretir. Eğer bu ısı yok edilmezse astronot terler. Bunun sonucunda da kaskının içi buğulanır. Daha önemlisi astronot bu durumda müthiş su kaybeder. Uzay yürüyüşü sırasında 3 kilo su kaybeden astronotlar vardır. Bu ısı fazlalığını almak için elbisenin içine kuru hava verilir veya fan kullanılır. Çoğu zaman da su soğutmalı giysi kullanılır.
Astronotları küçük ama hızlı toz parçacıklarından korumak için uzay giysileri çokkatlı, dayanıklı
sentetik kumaştan yapılır. Giysinin çok katlı oluşu onun yırtılmasını da önler. Radyasyondan sınırlı bir koruma sağlar. Giysinin içi Mylar denilen bir materyal ile kaplanır. Bu radyasyonun yansımasını sağlar. Güneş patlaması sonucu yüklü parçacıklardan koruyacak bir şey olmadığı için uzay yürüyüşleri güneş etkinliğinin olmadığı zamanlarda yapılır. Kask saf plastikten veya dayanıklı polikarbonatdan yapılır. Işık yansıtıcı bir kılıf içindedir. Gözlük bölümü parıldamaları önlemek için hafif renklendirilmiştir. Güneş gözlüğü gibi. Uzay yürüyüşünden önce bu gözlük kısmının içine buğulanmayı önleyecek bir sprey sıkılır. Çağdaş kasklarda lamba da vardır. Astronot gölgede de görebilsin diye. Şişirilmiş uzay giysisinin içinde hareket etmek çok zordur. Şişirilmiş lastik eldivenin içindeki parmağınızı hareketettirmeye çalıştığınızı düşünün.Bu durumun üstesinden gelmek için uzay giysisinde bağlantı yerleri vardır. Astronot bundan yararlanarak elini, kolunu, ayağını, dizini ve bacağını kıvırabilir.
Ana kumandadaki arkadaşları veya yerdeki kumanda merkezi ile konuşması için radyo alıcı/verici barındırmaktadır. Bu
radyo alıcı/vericiler ya sırt çantasında ya da göğüs çantalarında bulunur. İletişim için kulaklık ve mikrofon kullanırlar Son zamanlarda kullanılan giysilerin tanesi 12 milyon dolara mal oluyor ve bu giysiler sadece yumuşak değil aynı zamanda sert bileşenler de içeriyor. 13 kat materyalden oluşuyor. En içteki iki kat soğutmayı, onun üzerindeki iki kat basıncı, sonraki sekiz kat ısısal yalıtımı ve göktaşı çarpmasını ve son kat ise dış kaplamayı sağlar. Dış katmanda kullanılan Kevlar adlı materyal mermi geçirmezliği ile bilinir.
Uzay giysisinin giyilmesi.....
Mekik içindeki basınç 0.7 atmosfer basıncına düşürülür ve havadaki oksijen miktarı artırılır
Bir süre sonra %100 oksijen solumaya başlanır bu ise yaklaşık 30 dk. sürer. Kan ve ciğerlerdeki azot temizlenir
MAG giyilir Ve Airlock odasına geçilir, LCVG giyilir, EEH birimi HUT'a bağlanır, DCM birimi HUT'a bağlanır. (PLSS birimi önceden HUT'a bağlanmıştır) Kollar HUT'a geçirilir, LTA birimi HUT'a kilitlenir CCA ve gözlükler takılır (Eğer astronotlar onları giymişse) Konforlu iç eldivenler giyilir HELMET ve Eva birbirine kilitlenir, Dış eldivenler giyilir, Eğer gaz kaçağı yoksa Airlock'da basınç düşürülür. Bu aşamalardan sonra giysi otomatik olarak çalışma basıncına düşürülür. Giysideki hortumlar Airlock'da bulunan araç vanalarına bağlanır. Oksijen, elektrik ve su için Airlock'un dış kapısı açılır. Hortumlar vanalardan ayrılır. Astronot Airlock'dan dışarıya adımını atar ve kargo bölümüne geçer…
Görüldüğü üzere Dünya dışı bir ortamda sadece 3-5 saat yaşamak için nelerin hesaplanması, incelenmesi ve ne kadar ayrıntılı düşünülmesi gerekiyor, ben fazla bir şey demek istemiyorum, kainatı yaratan Yaratıcının ilminin sonsuzluğu konusunda…

Bu Yazı 3832 Defa Okunmuştur.

Yazıya Yorum Yap
Adınız : 
Yorumunuz : 

Yazıya Yapılan Yorumlar
  • sude yağmurlu 04.10.2017 10:57:04
    çok güzel