Üsküdar’da Üç Hanım Sultan Adına Üç Cami (1)
..        

İstanbul'un Fethini Gören Üsküdar
Yahya Kemal

Üsküdar bir ulu rüyâyı görenler şehri,
Seni gıptayla hatırlar vatanın her şehri,
Hepsi der: "Hangi şehir görmüş onun gördüğünü?
Bizim İstanbul'u fethettiğimiz mutlu günü…

Elli üç gün ne mehâbetli temâşa idi o.
Sanki halkın uyanık gördüğü rüyâ idi o.
Şimdi beş yüz sene geçmiş o büyük hatıradan
Elli üç günde o hengâme görülmüş buradan,
Canlanır levhâsı hâlâ beşer ettikçe hayâl
O zaman ortada, her saniye gerçek bir hâl.

Gürlemiş Topkapı'dan bir yeni şiddetle daha.
Şanlı nâmıyle "Büyük Top" denilen ejderha.
Sarf edilmiş nice kol kuvveti gündüz ve gece.
Karadan sevk edilen yüz gemi geçmiş Haliç'e
Son günün cengi olurken, ne şafakmış o şafak.

Üsküdar, gözleri dolmuş, tepelerden bakarak,
Görmüş İstanbul'a yüz bin meleğin uçtuğunu,
Saklamış durmuş, asırlarca, hayâlinde bunu.

Büyük şair Yahya Kemalin bu güzel mısralarıyla anlattığı Üsküdar'ın, İstanbul içinde ayrı bir yeri ve manası vardır. Osmanlı döneminde buranın, (arada deniz olmadan ulaşılabildiği düşüncesinden hareketle) Kâbe toprağı sayılması ve bundan dolayı da, hac yolculuklarının her dönemde Üsküdar'dan başlaması ona ayrı bir mübareklik vermiştir. Yine Osmanlı padişahlarının, her yıl hac mevsiminde Harem-i şerîf ahâlisine, zâhidlere, mukaddes yerlerin ve hac yollarının emniyetini sağlayan Mekke şeriflerine, Hicaz bölgesinde yaşayanlara gönderdikleri ve adına surre denilen para ve değerli eşyâları götürmek üzere oluşturulan sürre alayları'nın, buradan hareket etmeleri de Üsküdar'a verilen değerin bir başka yönü idi.

Geçmişte kutsal sayılan bu beldede, gerek devlet ricali ve gerekse halk tarafından ve vakıflar eliyle sayısız eserler inşa edilmiştir. Bu yazımızda sizlere, İstanbul'da Üsküdar merkezde, Osmanlı döneminde yapılan ve üç hanım sultanın adını taşıyan, üç güzel camiden bahsetmek istiyoruz.
Bu üç cami; Mihrimah Sultan, Gülnuş Valide Sultan ve Nurbanu Valide Sultan Camileridir.

Mihrimah Sultan camii; sahilde, Üsküdar İskelesi meydanında ve Sultan III. Ahmet çeşmesinin karşısındaki camiidir. Mih rü mah, Farsça'da güneş ve ay anlamındadır. Ancak günümüzde Mihrimah şeklinde kullanımaktadır. Mihrimah Sultan, Kanuni Sultan Süleyman'ın kızı olup, Edirnekapı ve Üsküdar'da kendi adıyla anılan iki külliyesi vardır. Rivayete göre Mihrimah Sultan, İlk okunan ezan ile son okunan ezanın, kendi camilerinde okunması arzusuyla iki camii yaptırmak ister. Birisi Üsküdar da, diğeri de, karşı sahilde yani İstanbul'da Edirnekapı'da bulunan bu iki külliye yapılır. Mihrimah sultan da böylece muradına ermiş olur.

1458 tarihinde Mimar Sinan tarafından inşa edilmiş olan Üsküdar'daki külliye; cami, medrese, türbe, sıbyan mektebi, han, imarethane ve tabhane- den oluşmaktaymış. Ne yazık ki bunların ancak bir kısmı günümüze kadar gelebilmiş.

Cami, vapurdan iner inmez karşımıza gelir. Önünde yine bir eşi Topkapı sarayının önündeki çeşme ile aynı adı taşıyan, Üçüncü Ahmet çeşmesi vardır. Denize bakan bir set üzerinde olup, bu set duvarında üzeri kitabeli bir çeşme vardır.

Cami avlusuna batı yönünden, on bir basamaklı iki taraflı taş merdivenlerle çıkılır. Avluya bir başka giriş de, güney batı yönünden bir kapıyla düzayak olarak, çarşı içinden yapılır. Birer şerefeli iki minaresi olup, minare kapıları son cemaat yerine açılır, Son cemaat yerinin önünde mermerden bir şadırvan vardır. Şadırvanın mermer şebekelerinin üstünde, üst kenarı rölyefli, zambak motifli bir kuşak dolaşmakta- dır. Şadırvan son cemaat yeriyle birlikte kurşun bir çatı ile örtülüdür. Çoğu camilerde kullanılan, kapı girişlerinin üzerindeki yarım kubbe, bu camide kullanılmamıştır. İnsan kendisini camiye girişte zengin kalem işleriyle müzeyyen, ferah bir ana kubbenin altında bulur.

Caminin batı duvarında, geçmişte namaz vakitlerini bildiren bir güneş saati vardır. Rengarenk pencere vitray süslemeleri, camiye ayrı bir sükûn ve huzur verir. Kapılardaki kündekâri işçilikleri ve caminin kalem işçilikleri ise son derece güzeldir.
(Devam edecek)


Bu Yazı 3048 Defa Okunmuştur.

Yazıya Yorum Yap
Adınız : 
Yorumunuz : 

Yazıya Yapılan Yorumlar