İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ve Geleceği
17.07.2013        

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI (İİT) VE GELECEĞİ

Av. Abdullah EREN

 

 

 

1969 yılında Kudüs’ün işgalinden sonra yakılması üzerine, 22-25 Eylül 1969 tarihinde Fatsa düzenlenen İslam Zirve Konferansında alınan kararla İslam, Konferansı Teşkilatı adıyla kurulan örgütün amacı, İslam Dünyasının hak ve çıkarlarını korumak, üye devletlerarasında işbirliği ve dayanışmayı güçlendirmek olarak belirlenmiştir. Örgütün merkezi, Kudüs işgalden kurtulana kadar Cidde olarak belirlenmiştir. İKÖ’nün amaç ve programı, değişen dünya şartları göz önüne alınarak 2005 yılında güncellenmiş, adı da 2011 yılında İslam İşbirliği Teşkilatı olarak değiştirilmiştir.

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI’IN YAPISI:

1. İslami Zirve

Siyaset yapan en üst organ olup, üye devletlerin devlet ve hükümet başkanlarından oluşur. Üç yılda bir toplanır.

2. İslam Ülkeleri Dışişleri Bakanları Konferansı

İslami zirvede alınan kararların uygulanması sağlamak amacıyla yılda bir kere toplanır. Ayrıca Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda gündemde yer alan konularda eşgüdüm sağlamak amacıyla bir araya gelmektedir.

3. Genel Sekreterlik

Organizasyonun yöneticisi ve uygulayıcısı olup Cidde’de bulunmaktadır. Genel sekreter, İslam ülkeleri dışişleri bakanları tarafından, bölge esasına göre (asya, afrika ve arap ülkeleri) gösterilen adaylar arasından seçilir.

Örgüt bu yapısının yanında daimi komiteler, alt kuruluşlar, ilgili kuruluşlar ve ihtisas kuruluşları şeklinde farklı bir yapılanmaya gitmiştir.

DAİMİ KOMİTELER:

1. İslam Ekonomik Kültürel ve Sosyal İşler Komisyonu

Her yıl yapılan Dışişleri Bakanları toplantısı öncesi öncesinde toplanarak, konferansın gündemini hazırlamakta ve ekonomik, kültürel ve sosyal konularda hazırlamış olduğu raporları toplantıya sunmaktadır.

2. Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesi

İngilizce ve Fransızca kısaltması COMCEC, Türkçe İSEDAK olan bakanlar düzeyindeki komite her yıl toplanmaktadır.

3. Bilimsel ve Teknolojik İşbirliği Daimi Komitesi

Bakanlar düzeyinde her yıl toplanmaktadır.

4. Enformasyon ve Kültürel İşler Daimi Komitesi

Bakanlar düzeyinde her yıl toplanmaktadır.

Daimi komiteler üye ülke devletlerin bakanları ile toplanmakta ve başkanları değişmemektedir. İSEDAK ülkemizde olup Başkanlığını Cumhurbaşkanı yapmaktadır. Diğer iki komiteden Bilimsel ve Teknolojik İşbirliği Daimi Komitesinin merkezi Pakistan olup başkanlığını Pakistan Devlet Başkanı, Enformasyon ve Kültürel İşler Daimi Komitesinin merkezi Senegal olup başkanlığını Senegal Devlet Başkanı yapmaktadır.

ALT KURULUŞLAR:

İslam fıkıh akademisi, Cidde

İslam Ticareti Geliştirme Merkezi, Fas

İslam Teknoloji Enstitüsü, Bengladeş

İslam Tarih Sanat ve Kültürünü Araştırma Merkezi IRCICA, İstanbul

İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi, Ankara

İslam Dayanışma Fonu ve Vakfı, Cidde

Kudüs Fonu ve Vakfı, Cidde

İLGİLİ KURULUŞLAR:

İslam Ticaret ve Sanayi Odası (Karaçi-Pakistan)

İslam Gemiciler Birliği (Cidde-Suudi Arabistan)

Uluslararası İslam Bankalar Birliği (Kahire-Mısır)

İslam Dayanışma Oyunları Spor Federasyonu (Riyad-Suudi Arabistan)

İslam Başkentleri Teşkilatı (Mekke-Suudi Arabistan)

Uluslararası Arap-İslam Okulları Federasyonu (Riyad-Suudi Arabistan)

Uluslararası Kızılay Komitesi (Bingazi-Libya)

İslam Ülkeleri Müşavirler Federesyonu (İstanbul-Türkiye)

İslam Ülkeleri Müteahhitler Federesyonu (Rabat-Fas)

İHTİSAS KURULUŞLARI:

İslam Kalkınma Bankası (Cidde-Suudi Arabistan)

Uluslararası İslam Haber Ajansı (Cidde-Suudi Arabistan)

İslam Eğitim; Bilim ve Kültür Teşkilatı (Rabat-Fas)

İslam Ülkeleri Yayın Teşkilatı (Cidde-Suudi Arabistan)

İSLAM ÜNİVERSİTELERİ:

Nijer İslam Üniversitesi (Niamey-Nijer)

Uganda İslam Üniversitesi (Uganda)

Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi (Malezya)

Bangladeş İslam Üniversitesi (Bengaldeş)

İİT, 2005 yılından itibaren dünyada meydana gelen değişmeler doğrultusunda amaç ve faaliyetlerini yeniden gözden geçirerek 2008 yılında yeni Şartı kabul etmiştir. Yeni Şart ile örgütün yapısı belirleyerek, çağdaş ihtiyaçlara uygun işbirliği ve faaliyetler için gerekli yasal zeminlerin hazırlanması amaçlanmıştır. 2005 yılında Mekke Zirvesi ile 10 yıllık eylem planı kabul edilmiştir. Eylem planı ile 2001 sonrası oluşan islamafobi ile mücadele esas alınarak, İslam dayanışmasının güçlendirilmesi ve islamın doğru bir şekilde anlatılarak, islama karşı oluşan önyargıların kaldırılması amaçlanmıştır. Ayrıca modern anlamda toplumsal sorunlar ve çözüm yolları ile yoksullukla mücadele, eğitim ve kadın haklarının geliştirilmesi amaçlanmıştır.

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI DAHA ETKİN HALE GETİRİLMELİ

Kudüsün işgali sonrası İslam dünyasının dağınıklığının açık olarak ortaya çıkması üzerine kurulan örgüt, geçen yıllar boyunca kuruluşunu tam olarak tamamlayamamış, devlet başkanları ve bakanların dilek ve temennilerinin ortaya konulduğu toplantıların ötesine geçememiştir. Bunun başlıca sebebi örgütün dağınık bir yapıya sahip olmasıdır. Her birim kendi içerisinde bağımsız çalışmaktadır. Daimi komiteler farklı ülkelerde bulunmaları nedeniyle o ülkenin kurumu olarak görülmekte ve başkan devlet tarafından yapılan faaliyetlerle sınırlı kalmaktadır. İsedak ülkemizde bağımsız ve farklı bir kurum olarak görülmekte, aynı şekilde diğer daimi komitelerin faaliyetlerinden yeterince bilgi sahibi olunamamaktadır. İİT’nin resmi dili içerisinde Türkçe bulunmamaktadır. İslam Zirvesi devlet başkanlarının katılımıyla yapılmakta 3 yıl süre ile toplanmamaktadır. Hem devlet başkanlarının hem de dışişleri bakanlarının karar organı olarak toplanması örgütün dağınıklığını artırmaktadır.

Örgütün genel kurul olarak yapılandırılması ve devlet başkanları ve bakanlardan oluşan ayrı karar organlarının kaldırılması gerekmektedir. Üye devletlerin genel kurulda daimi temsilci bulundurması sağlanmalı, her türlü kararlar burada alınmalıdır. Genel Kurul devlet başkanları ve dışişleri bakanlarının katılımıyla da toplanmalıdır.

İslam Zirvesi sürekli farklı ülkelerde yapılmaktadır. Genel Kurulun oluşturulmasıyla belli bir merkezi olmalı ve etkin faaliyet yürütmesi sağlanmalıdır.

Daimi komiteler genel kurulun icra organı haline getirilmeli ve bulundukları ülkelerden merkeze alınmalıdır. Mevcut durum daimi komitelerin etkisinin başkan devletle sınırlı kalmasını devam ettirecektir.

Genel Sekreterliğin faaliyetlerinin etkinliğinin sağlanabilmesi için üye ülkelerin resmi kuruluşlarının fon katılımları ihtiyari olmaktan çıkartılıp mecburi hale getirilmelidir. Özerlikle sosyal yardımlar için genel sekreterlik bünyesinde uluslar arası Kızılay kurulmalıdır.

Üye ülkelerin ekonomik ve ticari ilişkileri ikili anlaşmalar seviyesinden uluslar arası anlaşmalar seviyesine çıkarılmalıdır. Örgütün kararları tavsiye ve temenni olmaktan çıkarılıp uluslar arası bağlayıcılığa kavuşturulmalıdır.

2008 yılında kabul edilen Şart Avrupa Birliği Anayasası benzeri yeniden yapılandırılmalı, örgütün alacağı kararların iç hukukla veya üye ülkenin başka ülke veya kuruluşlarla yaptığı anlaşmalarla çelişmesi durumunda, örgüt kararlarına üstünlük tanınmalıdır.

Örgüt bütün üye ülkelerde üniversite açmalı ülkeler arası akademik işbirliğinin geliştirilmesi sağlanmalıdır.  

Birleşmiş Milletlerde üye ülkelerin üyeliğinin yanında örgütün etkinliği artırılmalı, veto hakkının bulunduğu bir üyenin örgüt adına güvenlik konseyinde üye olması sağlanmalıdır.

Örgütün kuruluş gerekçesi olan Kudüs’ün işgali, tüm işgal altındaki İslam beldeleri için genişletilmelidir. İşgallerin sonlandırılmasında ekonomik gücün yanında askeri güçte göz önüne alınmalı Birleşmiş Milletler nezdinde, İslam ülkelerine İslam barış gücü gönderilmesi sağlanmalıdır. Bu çalışmalar sırasında inisiyatif alınarak İslam ülkelerine batılı güçlerin müdahalesi engellenmelidir.

 


Bu Yazı 3765 Defa Okunmuştur.

Yazıya Ait Fotoğraflar

Yazıya Yorum Yap
Adınız : 
Yorumunuz : 

Yazıya Yapılan Yorumlar